Faaliyetin durdurulması
Çevre mevzuatındaki ağır uygunsuzluklarda idari para cezasının yanında faaliyetin geçici olarak durdurulması gündeme gelir. Üretim durduğunda maliyet, cezanın kendisinden büyük olur.
Denetim ve yaptırım
Yükümlülüğü yerine getirmezseniz ne olur?
Tehlikeli madde ve atık mevzuatında yaptırım yalnızca idari para cezası değildir: faaliyet durdurulur, araç yolda kalır, sigorta tartışmaya açılır. Aşağıda hangi yükümlülüğün hangi sonucu doğurduğunu dayanaklarıyla topladık.
Yükümlülük ve yaptırım
Hangi eksiklik neye yol açıyor?
Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için bu sayfada rakam yerine yükümlülüğü, dayanağını ve yaptırımın türünü veriyoruz. İşletmenize düşen güncel tutarı ön değerlendirmede birlikte çıkarıyoruz.
| Yükümlülük | Dayanak | Yaptırım |
|---|---|---|
| Yükümlü olduğu hâlde Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı bulundurmamakTMGD hizmeti | Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik; Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hakkında Tebliğ | İdari para cezası. Eksiklik giderilene kadar denetimlerde her tespitte yeniden uygulanabilir. |
| Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB) almadan faaliyet göstermekTMFB nedir? | Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik; Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge | İdari para cezası. Belge alınana kadar ilgili faaliyet mevzuata aykırı sayılır. |
| TMGD yıllık faaliyet raporunu süresinde vermemekYıllık faaliyet raporu | Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hakkında Tebliğ | İdari para cezası. Rapor, danışmanlık hizmetinin alındığının temel kanıtıdır; eksikliği diğer yükümlülüklerde de sorgulanır. |
| Tehlikeli madde kazasını raporlamamak veya süresinde bildirmemekKaza raporlaması | Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik | İdari para cezası. Ayrıca sigorta ve hukuki sorumlulukta işletme aleyhine delil oluşur. |
| ADR'ye aykırı taşıma: eksik etiket/işaretleme, uygunsuz ambalaj, eksik araç ekipmanı veya taşıma evrakıAraç ekipmanı kontrol listesi | ADR (Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşması); Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik | Yol denetiminde idari para cezası. Uygunsuzluk giderilene kadar taşımanın durdurulması; gönderen, dolduran, yükleyen ve taşımacı ayrı ayrı sorumlu tutulabilir. |
| Görevli personele zorunlu tehlikeli madde eğitimini verdirmemek veya kaydını tutmamakTehlikeli madde eğitimleri | Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik; ADR Bölüm 1.3 | İdari para cezası. Denetimde önce eğitim kayıtları istenir; kayıt yoksa eğitim verilmemiş sayılır. |
| Atık beyanını yapmamak, süresinde yapmamak veya gerçeğe aykırı beyan etmekAtık beyan takvimi | 2872 sayılı Çevre Kanunu madde 20; Atık Yönetimi Yönetmeliği | İdari para cezası. Gerçeğe aykırı beyanda ceza ağırlaşır ve geçmişe dönük inceleme açılabilir. |
| Tehlikeli atığı lisanssız araçla taşıtmak veya lisansı olmayan tesise vermekLisanslı atık taşıma | 2872 sayılı Çevre Kanunu madde 20; Atık Yönetimi Yönetmeliği | İdari para cezası. Atığın kaynağındaki işletme de sorumludur; faaliyetin durdurulması ve aracın bağlanması gündeme gelebilir. |
| Ulusal Atık Taşıma Formunu (UATF) düzenlememek veya eksik düzenlemekUATF nedir? | 2872 sayılı Çevre Kanunu madde 20; Atık Yönetimi Yönetmeliği | İdari para cezası. Atığın izlenemediği durumlarda sorumluluk atık üreticisinde kalır. |
| Geçici depolama koşullarına uymamak: süre aşımı, uygunsuz zemin, etiketsiz kap, ayrıştırmamaGeçici depolama | 2872 sayılı Çevre Kanunu madde 20; Atık Yönetimi Yönetmeliği | İdari para cezası. Denetimde en sık tutanak tutulan başlıktır; sızıntı varsa kirlilik hükümleri ayrıca işler. |
| Florlu sera gazı sızıntı kontrolünü yaptırmamak, kayıt tutmamak veya yetkisiz kişiye müdahale ettirmekF-Gaz ölçümü | Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik; 2872 sayılı Çevre Kanunu | İdari para cezası. Kayıt tutulmayan sistemde kontrol yapılmamış kabul edilir. |
| Yüksek tehlikeli madde taşıyan işletmede emniyet planı hazırlamamakEmniyet planı | ADR Bölüm 1.10; Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik | İdari para cezası. Plan, denetimde ibraz edilemezse yok sayılır. |
Bu tablo bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüğün doğup doğmadığı işletmenin sıfatına (gönderen, paketleyen, yükleyen, dolduran, boşaltan, taşımacı), madde sınıfına ve miktarına göre değişir.
Para cezası tek sonuç değil
Asıl maliyet çoğu zaman cezanın dışında
İşletmeler cezayı ödeyip devam edebileceğini düşünür. Sahada gördüğümüz tablo farklı: duran üretim, yolda kalan sevkiyat ve kaybedilen müşteri, cezadan pahalıya gelir.
Taşımanın yolda kalması
Yol denetiminde ADR uygunsuzluğu çıkan araç, eksiklik giderilene kadar yoluna devam ettirilmez. Teslimat gecikir, müşteriye karşı sorumluluk doğar.
Belge ve yetkilerin riske girmesi
Tekrarlayan uygunsuzluklar; faaliyet belgesi, lisans ve yetki belgelerinin yenilenmesini zorlaştırır.
Sigorta korumasının tartışmaya açılması
Kaza sonrası mevzuata aykırılık tespit edilirse sigorta şirketi tazminatı eksiltebilir veya reddedebilir. Zarar doğrudan işletmenin üzerinde kalır.
Müşteri denetimlerinde ve ihalelerde eleme
Kurumsal müşteriler ve kamu ihaleleri tedarikçiden TMGD sözleşmesi, atık lisansı ve eğitim kayıtları ister. Dosyası eksik olan firma listeden düşer.
Kişisel sorumluluk
Kaza hâlinde soruşturma yalnızca şirketle kalmaz; yükleme, doldurma ve sevkiyattan sorumlu kişiler de ifade verir.
Güncel tutarlar
Rakamı nereden doğrularsınız?
İdari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir ve yılbaşında yayımlanır. Aşağıdaki resmî kaynaklardan güncel tutarı teyit edebilirsiniz; işletmenize hangi kalemin işlediğini biz çıkarırız.
Sık sorulanlar
Yaptırımlar hakkında
Ceza tutarları her yıl değişiyor mu?
Evet. İdari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir ve yılbaşında Resmî Gazete'de yayımlanır. Bu sayfada tutar yerine yükümlülük, dayanak ve yaptırım türü veriyoruz; güncel tutarı işletmenize göre birlikte çıkarıyoruz.
Ceza kime kesiliyor, taşımacıya mı bize mi?
Tehlikeli madde taşımasında gönderen, paketleyen, yükleyen, dolduran, boşaltan ve taşımacı ayrı ayrı sorumludur. Aracı bir firma kullanmanız, kendi sıfatınızdan doğan sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Kapsam dışıysam da ceza gelir mi?
Kapsam dışı olduğunuzu belgelemek de bir yükümlülüktür. Eşik altında kalan işletmeler için ADR muafiyet raporu düzenlenir; rapor yoksa denetimde kapsam dışı olduğunuzu kanıtlayamazsınız.
Denetim gelmeden önce ne yapabilirim?
Ücretsiz ön değerlendirme ile hangi yükümlülüklerin doğduğunu ve dosyanızda ne eksik olduğunu çıkarıyoruz. Kapsama girmiyorsanız bunu da yazılı söylüyoruz.
Ön değerlendirme
Denetim gelmeden önce eksiğinizi görün
Hangi yükümlülüklerin doğduğunu, dosyanızda ne eksik olduğunu ve hangisinin öncelikli olduğunu çıkarıyoruz. Ön değerlendirme ücretsizdir, talebe 8 saat içinde dönüyoruz. Kapsama girmiyorsanız bunu da yazılı söylüyoruz.
Ücretsiz ön değerlendirme isteyin